Η μελαγχολία της πολιτικής. Του Βασίλη Μαστρογιάννη

 «Μελαγχολία του διεθνούς δικαίου είναι το αίσθημα που γεννά το χάσμα ανάμεσα στην τυπική κανονιστική πληρότητα της διεθνούς δικαιοταξίας και στην ελλειμματική πολιτική βούληση εφαρμογής της»  Στέλιος Περράκης

«Η μνήμη των ηττών μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για νέα πολιτική σκέψη και όχι παραίτηση»  Enzo Traverso  

Πρόσφατα ο Θόδωρος Μαργαρίτης χρησιμοποίησε τον όρο «μελαγχολία της Αριστεράς» για να ασκήσει κριτική σε ένα τμήμα του προοδευτικού χώρου που παραμένει εγκλωβισμένο στις διαψεύσεις του παρελθόντος και στις εσωτερικές αντιπαραθέσεις, αντί να διαμορφώσει μια πειστική πρόταση διακυβέρνησης.

Στη σύγχρονη πολιτική θεωρία, η «μελαγχολία» δεν σημαίνει απαραίτητα παραίτηση, αλλά μια ώριμη στάση που αναγνωρίζει ότι η πολιτική είναι πεδίο αβεβαιότητας, συγκρούσεων και ατελών λύσεων, χωρίς όμως να εγκαταλείπει την προσπάθεια για αλλαγή.

Σαφώς το χάσμα ανάμεσα στο διακηρυγμένο ιδανικό όραμα και την πραγματικότητα υφίσταται και η αίσθηση μελαγχολίας συνοδεύει συνήθως τη μερική επίτευξη των στόχων ή την αποτυχία μεταρρυθμίσεων, αλλά η άσκηση πολιτικής και μάλιστα σε ένα διεθνές περιβάλλον δεν μπορεί εκ προοιμίου να εξασφαλίσει ένα απόλυτα επιθυμητό αποτέλεσμα.

Σήμερα η έννοια  επανέρχεται σε συζητήσεις για την κρίση της δημοκρατίας, τις παγκόσμιες συρράξεις και την αδυναμία των διεθνών θεσμών να επιβληθούν, κυρίως στα οικονομικά  συμφέροντα που προκαλούν τα προβλήματα, αλλά αυτό δεν πρέπει να οδηγεί στην εγκατάλειψη της πίστης ότι η πολιτική εξακολουθεί να είναι το βασικό μέσο συλλογικής αλλαγής.

Έτσι θα μπορούσαμε να ορίσουμε ότι η μελαγχολία της πολιτικής είναι η επίγνωση των ορίων της ανθρώπινης δράσης, καθότι δεν μπορεί να εξαλείψει τη σύγκρουση, την αδικία ή την αβεβαιότητα. Μπορεί όμως να τις περιορίσει και να τις διαχειριστεί επ ωφελεία του κοινωνικού συνόλου. Αυτή η επίγνωση μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο ώριμη και ρεαλιστική πολιτική στάση, εγκαταλείποντας τον δρόμο της παραίτησης.

Το ίδιο και στον Σοσιαλισμό, που κινείται συχνά ανάμεσα στις ιστορικές προσδοκίες και στις διαψεύσεις τους, αν σήμερα έχει καθαρό στίγμα και διαμορφωμένο όραμα προς το δρόμο του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού,  μπορεί να διαμορφώσει ένα σχέδιο εφαρμογής του, (κατά τη Σοσιαλιστική Δημοκρατική Αριστερά του Καθηγητή Γιάννη Πανούση) μακριά από ανεφάρμοστες  ιδεοληψίες ή καινοφανείς ορολογίες του τύπου “δημοκρατικός καπιταλισμός΄” και  (συντηρητική -δεξιά- συμβιβασμένη) “σοσιαλδημοκρατία”.

Είναι ενδιαφέρον πάντως ότι η έννοια της μελαγχολίας της πολιτικής, συνομιλεί με όρους όπως η «μελαγχολία της Αριστεράς» ή η «μελαγχολία του Διεθνούς Δικαίου», καθότι και στις τρεις περιπτώσεις η μελαγχολία δεν σημαίνει παραίτηση, αλλά προσαρμογή, επαναπροσδιορισμό στόχων με βάση τα δεδομένα και τις ανάγκες της κάθε εποχής, χρησιμοποίηση σύγχρονων εργαλείων της επιστήμης και της τεχνολογίας, χωρίς όμως να αναιρεί ή να ακυρώνει το αρχικό όραμα της δημοκρατικής λειτουργίας, της ωφέλειας του κοινωνικού συνόλου, της δικαιοσύνης, του πολιτισμού και της προόδου.

Αυτό απαιτεί έναν σταθερό κανόνα λειτουργίας του συστήματος στη βάση ενός πανανθρώπινου και διαχρονικού κώδικα Ηθικής που θα τηρείται από όλους, για να μην παρατηρούνται τα σημερινά φαινόμενα που συμβαίνουν και στα δεξιά και στα αριστερά των κομματικών σχηματισμών και απαξιώνουν την ίδια τη Δημοκρατία και ακυρώνουν την επιθυμία για πολιτική δράση.

Σε αυτό το πλαίσιο το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ πρέπει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να επιτελέσει τον ιστορικό ρόλο του εγγυητή της ομαλότητας και τη σοσιαλιστικής κατεύθυνσης της Πολιτείας, συσπειρώνοντας τους πολίτες που επιθυμούν την αλλαγή και τον μετασχηματισμό τη κοινωνίας.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Το Καρφί”