Ξαφνικές ευαισθησίες. Του Κώστα Καλλίτση

Οι εκλο­γές όσο πλη­σιά­ζουν φαί­νε­ται να προ­κα­λούν ευαι­σθη­σί­ες -κάτι σαν τις αλ­λερ­γί­ες όταν έρ­χε­ται η άνοι­ξη.

Παρά­δειγ­μα, η κα­τά­λη­ξη στο θέμα με τα δά­νεια του νό­μου Κατσέ­λη: Η πρώ­τη δι­κα­στι­κή από­φα­ση επί του θέ­μα­τος είχε εκ­δο­θεί το 2024, από το Ειρη­νο­δι­κείο Ιωαν­νί­νων. Όσο δεν υπήρ­χαν εκλο­γές στον ορί­ζο­ντα, δεν υπήρ­ξε διά­θε­ση των κυ­βερ­νώ­ντων να εν­σκή­ψουν στο θέμα. Κι όταν ανα­κοι­νώ­θη­κε η από­φα­ση του Αρεί­ου Πάγου, η πρώ­τη αντί­δρα­ση ήταν αρ­νη­τι­κή -από κε­κτη­μέ­νη τα­χύ­τη­τα. Μετά, οι πιο συ­νε­τοί επι­κα­λέ­στη­καν τις δη­μο­σκο­πή­σεις κι οι αρ­μό­διοι πεί­στη­καν να κά­νουν την καρ­διά τους πέ­τρα και να νο­μο­θε­τή­σουν ως έχει την από­φα­ση του ανω­τά­του δι­κα­στη­ρί­ου -όπερ κι εγέ­νε­το, προς όφε­λος 100.000 δα­νειο­λη­πτών με δά­νεια σε ρύθ­μι­ση.

Δεύ­τε­ρο πα­ρά­δειγ­μα ευαι­σθη­σί­ας, η αυ­ρια­νή σύ­σκε­ψη στο Μαξί­μου με θέμα τις μειώ­σεις ή, του­λά­χι­στον, το πά­γω­μα των τι­μών τρο­φί­μων και άλ­λων ει­δών ευ­ρεί­ας κα­τα­νά­λω­σης τους κα­λο­και­ρι­νούς μή­νες. Δεν έτυ­χε να γί­νει κάτι ανά­λο­γο μέ­χρι τώρα, πα­ρό­τι η ακρί­βεια σε αυτά τα είδη καθ’ ημάς εί­ναι με­γα­λύ­τε­ρη από τον μέσο ευ­ρω­παϊ­κό όρο εδώ και χρό­νια. Έστω κι αργά, πά­ντως, εί­ναι καλό να απο­τρα­πεί μια επι­πλέ­ον, θε­ρι­νή, επι­βά­ρυν­ση των λαϊ­κών νοι­κο­κυ­ριών που ξε­μέ­νουν από λε­φτά κατά τις 20 κάθε μήνα, ακό­μα κι αν αυτή η απο­συ­μπί­ε­ση εί­ναι βρα­χεί­ας διάρ­κειας -μέ­χρι τις εκλο­γές, μάλ­λον το φθι­νό­πω­ρο. Αλλά αυτά κάθε άλλο παρά επαρ­κούν.

Μπρο­στά στις ακραί­ες δια­στά­σεις του προ­βλή­μα­τος, φαί­νο­νται απλώς προ­ε­κλο­γι­κά κα­μώ­μα­τα. Η χώρα μας κα­τα­τάσ­σε­ται στην πρώ­τη τριά­δα της ακρί­βειας με­τα­ξύ των 20 χω­ρών της Ευρω­ζώ­νης, έχο­ντας πλη­θω­ρι­σμό 50% υψη­λό­τε­ρο από τον μέσο ευ­ρω­παϊ­κό. Κατέ­χει κι άλλο ένα, διε­θνές αρ­νη­τι­κό ρε­κόρ: Είναι στην πρώ­τη τριά­δα της ακρί­βειας με­τα­ξύ των 38 χω­ρών με­λών του Ο­Ο­ΣΑ­ -πίσω από την Τουρ­κία και την Κολομ­βία. Δεν πά­σχου­με, λοι­πόν, από ει­σα­γό­με­νο πλη­θω­ρι­σμό, αλλά από την εν­δο­γε­νή υπερ­πα­ρα­γω­γή του, που δια­βρώ­νει μι­σθούς και αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα της οι­κο­νο­μί­ας, ενι­σχύ­ει τα κέρ­δη και γε­μί­ζει τα τα­μεία του κρά­τους.

Είναι πλη­θω­ρι­σμός φό­ρων: Σε αντί­θε­ση με άλ­λες ευ­ρω­παϊ­κές χώ­ρες (Κύπρος, Ισπα­νία, Πολω­νία, Αυστρία, Ιτα­λία με­τα­ξύ αυ­τών) που μειώ­νουν τους συ­ντε­λε­στές έμ­με­σης φο­ρο­λο­γί­ας, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση αρ­νεί­ται να τους μειώ­σει και να κά­νει ό,τι πρέ­πει ώστε η μεί­ω­ση να πε­ρά­σει στις τε­λι­κές τι­μές, επει­δή έτσι πα­ρά­γο­νται τα υπερ­πλε­ο­νά­σμα­τα για τις πα­ρο­χές στη ΔΕ­Θ. Είναι και πλη­θω­ρι­σμός κερ­δών: Στην 5ε­τία 2020-2025 η ονο­μα­στι­κή αύ­ξη­ση των μι­σθών ήταν 16,7%, η πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα της ερ­γα­σί­ας αυ­ξή­θη­κε 7,8% αλλά ο τι­μά­ριθ­μος αντί για 8,9% αυ­ξή­θη­κε 20,9%. Η δια­φο­ρά των 12 μο­νά­δων οφεί­λε­ται στην αύ­ξη­ση των κερ­δών.

Κεντρι­κά στοι­χεία μιας πο­λι­τι­κής που θα στό­χευε να αντι­με­τω­πί­σει την ακραία ακρί­βεια θα ήταν, με­τα­ξύ άλ­λων: Ενί­σχυ­ση της πα­ρα­γω­γι­κής βά­σης της οι­κο­νο­μί­ας –ενώ σή­με­ρα δεν ενι­σχύ­ο­νται οι πα­ρα­γω­γι­κές επεν­δύ­σεις προ­νο­μια­κά συ­γκρι­τι­κά με τις κερ­δο­σκο­πι­κές το­πο­θε­τή­σεις. Έλεγ­χοι σε όλους τους κρί­κους της αλυ­σί­δας ει­δών ευ­ρεί­ας κα­τα­νά­λω­σης. Αντι­με­τώ­πι­ση της στε­γα­στι­κής κρί­σης με βα­σι­κό ερ­γα­λείο την ενί­σχυ­ση της προ­σφο­ράς. Ενί­σχυ­ση του υγιούς αντα­γω­νι­σμού -που τα τε­λευ­ταία χρό­νια εξα­σθε­νεί υπέρ των «κε­ντρι­κών» συμ­φω­νιών. Δημο­σιο­νο­μι­κή εξυ­γί­αν­ση, ώστε τα συ­νή­θη υπο­ζύ­για να μην τσα­κί­ζουν απ’ τα βάρη και απ’ τις «δω­ρε­άν» υπη­ρε­σί­ες που πλη­ρώ­νουν πα­νά­κρι­βα.

Γίνο­νται βή­μα­τα στην αντί­θε­τη κα­τεύ­θυν­ση. Κι όσο επι­χει­ρεί­ται αυτά να δι­καιο­λο­γη­θούν και να δια­σκε­δα­στούν, αντί να εξη­γη­θούν και να καυ­τη­ριά­ζο­νται μπας και αλ­λά­ξουν προς το κα­λύ­τε­ρο, τόσο ενι­σχύ­ε­ται η πε­ποί­θη­ση ότι δεν φταί­ει απλώς η κυ­βέρ­νη­ση αλλά «το σύ­στη­μα». Με ό,τι αυτό συ­νε­πά­γε­ται.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Η Καθημερινή της Κυριακής”