Χαιρετισμός Θόδωρου Μαργαρίτη στην Συνδιάσκεψη των Κινήσεων Πολιτών για την Σοσιαλδημοκρατία
Η πολιτική ζωή της χώρας μπορεί να θυμίζει σε λίγο καιρό το 2012. Κομματικός κατακερματισμός από την μία και ισχυρή αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος από την άλλη. Ακόμα και η ΝΔ του 41% καταρρέει μέσα σε σκάνδαλα και αντικοινωνικές πολιτικές. Η αίσθηση απουσίας εναλλακτικής λύσης στο άθροισμα Δεξιάς και ακροδεξιάς τρομάζει. Ενώ την ιδία ώρα η «εκλογική απεργία» των πολιτών και οι επιλογές ψήφου διαμαρτυρίας είτε προς τα αριστερά είτε προς τα δεξιά ενισχύονται. Η ευρύτερη Κεντροαριστερά εμφανίζεται αμήχανη.
Η συζήτηση για τον χώρο της Κεντροαριστεράς έχει ορισμένες βασικές παραδοχές, κάτι ως προαπαιτούμενα, ώστε να βγάλουμε άκρη.
Παραδοχή πρώτη: Οι δυνάμεις της Κεντροαριστεράς δεν αξιοποίησαν την σοβαρή πτωτική τάση της ΝΔ και την κοινωνική αμφισβήτηση στις ασκούμενες πολιτικές. Η αποχή και η ψήφος διαμαρτυρίας έχουν αυξημένες καταγραφές πολιτικής δυσφορίας. Επομένως η όποια ωραιοποίηση της εικόνας δεν αποτελεί βάση συζήτησης.
Παραδοχή δεύτερη: Η ανάγκη συνεννόησης των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς δεν πρέπει να αποπνέει μικρομέγαλο ηγεμονισμό. Δηλαδή του τύπου: «έλα κάτω από την δική μου ταμπέλα». Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε μάχες χαρακωμάτων. Η συμπαράταξη των προοδευτικών δυνάμεων έχει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα και δίνει ελπίδα στον κόσμο. Οι πολίτες αμφιβάλω πια αν ακούνε προγράμματα. Έχουν δυσπιστία για όλα. Νομίζω ότι θέλουν πράξεις, δράσεις, σοβαρές πρωτοβουλίες.
Πάμε παρακάτω. Το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται μία σοβαρή συζήτηση για το πως βρέθηκε στα πολύ χαμηλά ποσοστά για να αρχίσει να ανεβαίνει στα μεσαία επίπεδα πολιτικής επιρροής. Η απώλεια των λαϊκών τάξεων και των υπό πίεση μεσαίων στρωμάτων αποτελεί θεμελιώδες ζήτημα. Πρόκειται για τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας και των κοινωνικών αναφορών του χώρου. Μία αντίληψη περί «Κέντρου» οδήγησε στην απονεύρωση των κοινωνικών χαρακτηριστικών της Σοσιαλδημοκρατίας. Και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Μετά την κατάρρευση του Σοβιετικού μοντέλου και την αποτυχία της αναθεωρητικής προσπάθειας για την ανανέωση του Κομμουνισμού, ο Καπιταλισμός εμφανίστηκε παντοδύναμος. Χωρίς αντίπαλο δέος. Καταγράφηκε μάλιστα και ως το «Τέλος της ιστορίας». Ανεξάρτητα αν ο εκπρόσωπος αυτής της διατύπωσης Φ. Φουκουγιάμα παραδέχτηκε στην συνέχεια ότι είχε κάνει λάθος εκτίμηση. Ο περίφημος «Τρίτος δρόμος» των Μπλέρ- Σρέντερ κυριάρχησε στο Σοσιαλιστικό στρατόπεδο. Ένας ακόμα εμπνευστής του-ο Α. Γκίντενς- μετά από χρόνια προστέθηκε επίσης στους διανοουμένους που παραδέχτηκαν ότι είχαν λάθος σκέψεις. Η ζημιά όμως είχε γίνει. Η ανοχή στον νεοφιλελευθερισμό, η απουσία ριζοσπαστικής κοινωνικής κριτικής, το ρήγμα με τις λαϊκές τάξεις οδήγησαν στην αλλοίωση των ιδρυτικών αρχών της Σοσιαλδημοκρατίας. Πολλά στελέχη των Σοσιαλιστών και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα είχαν πια προσχωρήσει στην νεοφιλελεύθερη δοξασία της ΤΙΝΑ (δεν υπάρχει εναλλακτική λύση).
Το ΠΑΣΟΚ του Α. Παπανδρέου μάλιστα βαφτίστηκε λαϊκιστικό και ουσιαστικά επιχειρήθηκε να αποδυναμωθεί η ιστορία του. Η έννοια του «σύγχρονου» πολιτικού ταυτίστηκε με τον «χυλό» και τα βαθιά χασμουρητά. Ο στόχος να μην υπάρχει εναλλακτικό αφήγημα έφτασε στην παραίτηση από κάθε συζήτηση για την αλλαγή του οικονομικού παραδείγματος.
Το ΠΑΣΟΚ όμως άντεξε. Μετά την αποκαθήλωση του με τις προσπάθειες της Φ. Γεννηματά με ευρύτερα σχήματα (Δημοκρατική Συμπαράταξη, Κίνημα Αλλαγής) συσπείρωσε και άλλες δυνάμεις και στην συνέχεια με τον Ν. Ανδρουλάκη σταθεροποιήθηκε σε καλύτερες θέσεις
Το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ όμως για να ξαναγίνει πλειοψηφικό κόμμα στην χώρα πρέπει να ξανακερδίσει το συναίσθημα των λαϊκών στρωμάτων και τις υπό διάλυση μεσαίας τάξης. Να πείσει ότι η εικόνα στελεχών του χώρου, αυτοδιοικητικών παραγόντων, τεχνοκρατών που φλερτάρουν ή παίζουν κοντά στην Κεντροδεξιά δεν είναι το πραγματικό πρόσωπο της παράταξης. Η Κεντροαριστερά και το ΠΑΣΟΚ έχουν ιδεολογικό αντίπαλο την ΝΔ. Σε συνθήκες «κανονικότητας» μετά την περιπέτεια των μνημονίων δεν υπάρχει το παραμικρό περιθώριο για συγκατοίκηση με την Δεξιά στο μέλλον. Η μάχη αυτή αφορά την προοπτική της χώρας με αμφισβήτηση στις κοινωνικές ανισότητες και στην αλαζονεία του πλούτου. Καμία κυβερνητική λύση δεν περιλαμβάνει την συνθηκολόγηση με την νεοφιλελεύθερη κυριαρχία. Το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ πρέπει να είναι ο εναλλακτικός πόλος συσπείρωσης απέναντι στην ΝΔ.
Σε αυτή την κατεύθυνση η προσπάθεια που ξεκίνησε το 2015 με την συσπείρωση γύρω από το ΠΑΣΟΚ δυνάμεων με διαφορετικές ιστορικές και πολιτικές διαδρομές σε ένα πολυκομματικό σχήμα είχε αξία. Έδωσε στο ΠΑΣΟΚ μια πρόσθεση μικρών έστω δυνάμεων αλλά με ηθικό και ιδεολογικό βάρος. Αυτή λοιπόν η προσπάθεια για την διεύρυνση πρέπει να συνεχιστεί. Η πολιτική κίνηση ΑΝΑΝΕΩΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ και οι ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΩΝ σε δύσκολες εποχές για το ΠΑΣΟΚ συμπαρατάχτηκαν μαζί του. Έχει και αυτό την σημασία του. Η Ανανεωτική Αριστερά και οι Κινήσεις Πολιτών δεν ξέρω αν είναι «αδελφάκια». Σίγουρο είναι ότι είναι τα καλύτερα «φιλαράκια». Και επομένως θα βαδίζουν μαζί και παραλλήλως.
