Ιδιωτικό χρέος: Αλλάζουμε τους κανόνες – Η δίκαιη λύση του ΠΑΣΟΚ- Κίνημα Αλλαγής

Το ιδιωτικό χρέος είναι μια ανοιχτή πληγή για την οικονομία, τους αδύναμους και ευάλωτους οφειλέτες. Σήμερα έχει φτάσει στο δυσθεώρητο ύψος των 417 δισεκατομμυρίων ευρώ, περίπου το 168% του ΑΕΠ. Από αυτά, τα 240 περίπου δισ. είναι ληξιπρόθεσμες οφειλές. Πίσω από τα νούμερα υπάρχει το σπίτι μιας οικογένειας που χάθηκε, μια επιχείρηση που αγωνίζεται να σταθεί στα πόδια της και μια κοινωνία που πέρασε μέσα σε 15 χρόνια από μια πρωτοφανή οικονομική κρίση, από την πανδημία, αλλά και από ένα κύμα διαρκούς πληθωρισμού που συρρικνώνει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.

Το ΠΑΣΟΚ έχει αναλάβει επανειλημμένες πρωτοβουλίες, μέσα και έξω από τη Βουλή, για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Το 2010, και ενώ η χώρα βρισκόταν στην μέγγενη της χρεοκοπίας, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ προχώρησε σε μια μεγάλη τομή με τον ν. 3869 για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Αυτή η προστασία περιορίστηκε ουσιωδώς από την κυβέρνηση Τσίπρα-Καμένου, με δύο διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις που δημιούργησαν τους servicers και την ανεξέλεγκτη δράση τους, ανοίγοντας τον δρόμο για τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς. Εν συνεχεία, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με τον πτωχευτικό της κώδικα, αφαίρεσε κάθε ίχνος προστασίας της πρώτης κατοικίας. Η κυβέρνηση αρνείται να αξιοποιήσει οποιοδήποτε εργαλείο θα χρησίμευε υπέρ του αδύναμου δανειολήπτη.

Σήμερα έχουμε 70.000 πλειστηριασμούς τον χρόνο. Έχουμε τεράστια αναδιανομή και αφελληνισμό της ελληνικής περιουσίας. O πολίτης είναι μόνος απέναντι στους ισχυρούς. Αυτό αλλάζει με το ολοκληρωμένο πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ, με δίκαιους κανόνες, πραγματική προστασία και δεύτερη ευκαιρία. Η λύση για το ιδιωτικό χρέος είναι πρώτη προτεραιότητα για τον στόχο που έχει θέσει το ΠΑΣΟΚ: την επανίδρυση του κοινωνικού κράτους που έχει ξεθεμελιώσει η Νέα Δημοκρατία. Το ΠΑΣΟΚ λέει πολύ καθαρά: προστασία πρώτης κατοικίας, επαναφορά του νόμου στα πρότυπα του 3869/2010.

Τα 11 σημεία- δεσμεύσεις για το ιδιωτικό χρέος

Πρώτο. Επαναφέρουμε την προστασία της πρώτης κατοικίας με αντικειμενικά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Δίνουμε τη δυνατότητα στον οφειλέτη να διατηρεί την κατοικία του μέσω μακροχρόνιας ρύθμισης της αξίας ρευστοποίησής της. Η προστασία αφορά κατοικία έως 200.000 ευρώ για άγαμο, με προσαυξήσεις έως 320.000 ευρώ για μια τετραμελή οικογένεια. Για τους ευάλωτους οφειλέτες προβλέπεται προσωρινή κρατική συνεισφορά, μειωμένες δόσεις την πρώτη τριετία και αποπληρωμή έως και σε 35 χρόνια.

Δεύτερο. Θεσπίζουμε νέα ρύθμιση 120 δόσεων προς το δημόσιο. Αυτή η ρύθμιση αφορά φυσικά και νομικά πρόσωπα με κύρια οφειλή έως 500.000 ευρώ προς φορολογική Διοίκηση, ασφαλιστικά Ταμεία και Δήμους.

Τρίτον. Αλλάζουμε ουσιαστικά τον εξωδικαστικό μηχανισμό ώστε να οδηγεί σε πραγματικές βιώσιμες ρυθμίσεις. Πρώτα απ’ όλα καθιστούμε υποχρεωτική τη συμμετοχή των πιστωτών στη διαδικασία. Η πρόταση ρύθμισης που παράγει ο μηχανισμός γνωστοποιείται στον οφειλέτη και αν ο πιστωτής την απορρίψει, δεν θα μπορεί να αρκείται σε ένα απλό «όχι», θα πρέπει να αιτιολογεί συγκεκριμένα την απόφασή του και να καταθέτει εναλλακτική πρόταση ρύθμισης.

Παράλληλα αυξάνουμε κατά 25% τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια για την ιδιότητα του ευάλωτου οφειλέτη και προβλέπουμε την τιμαριθμική αναπροσαρμογή τους, ώστε να μην απαξιώνονται κάθε χρόνο λόγω της αύξησης του κόστους ζωής.

Τέταρτον. Θεσπίζουμε αυστηρούς κανόνες λειτουργίας και πραγματικής λογοδοσίας για τους servicers. Οι εταιρείες που διαχειρίζονται τα δάνεια εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών και μπορούν να κινήσουν διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της περιουσίας τους, δεν μπορεί να λειτουργούν χωρίς κανόνες λογοδοσίας, χωρίς έλεγχο, χωρίς διαφάνεια. Ο οφειλέτης πρέπει να γνωρίζει με ακρίβεια τι χρωστά και πως, με ποια διαδικασία και ποια διαδρομή έχει διαμορφωθεί η οφειλή του.

Υποχρεώνουμε τους servicers να του παρέχουν αναλυτικό ιστορικό της οφειλής του, των επιτοκίων και των μεταβιβάσεων του δανείου του, καθώς και δωρεάν πρόσβαση στον φάκελό του και στο πλήρες ιστορικό των προτάσεων ρύθμισης.

Παράλληλα κατοχυρώνουμε πραγματική δυνατότητα επικοινωνίας και εξυπηρέτησης. Όχι μόνο μέσα από αυτοματοποιημένες ηλεκτρονικές διαδικασίες, αλλά και τηλεφωνικά και με φυσική παρουσία. Σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα προβλέπουμε να υπάρχει κατάστημα του servicer ή της συνεργαζόμενης Τράπεζας ώστε ο πολίτης να έχει πραγματική δυνατότητα εξυπηρέτησης.

Και το σημαντικότερο: οι κανόνες θα συνοδεύονται από κυρώσεις όταν παραβιάζονται. Γι’ αυτό προβλέπουμε ανάλογα με την παράβαση περιορισμό ή απαγόρευση της αναγκαστικής εκτέλεσης και απώλεια τόκων υπερημερίας.

Πέμπτον, δίνουμε στο δανειολήπτη δικαίωμα προαίρεσης πριν από τη μεταβίβαση του δανείου του σε Fund. Πριν η τράπεζα μεταβιβάσει την απαίτηση, ο δανειολήπτης αποκτά τη δυνατότητα να την αποκτήσει ο ίδιος. Ο ίδιος να μπορεί και να επιχειρήσει την αναχρηματοδότησή της, ώστε να έχει μια πραγματική ευκαιρία οριστικής διευθέτησης, πριν το δάνειό του περάσει στη δευτερογενή αγορά.

Έκτον. Κατοχυρώνουμε ουσιαστικά δικαιώματα απέναντι στην αναγκαστική εκτέλεση. Προβλέπουμε ότι η παραβίαση του Κώδικα δεοντολογίας από τον πιστωτή ή τον servicer, μπορεί να θεμελιώνει δικαίωμα αποζημίωσης του οφειλέτη, αλλά και δυνατότητα ακύρωσης πράξεων καταγγελίας ή αναγκαστικής εκτέλεσης.

Παράλληλα, όταν ένας πιστωτής αρνείται να συμμετάσχει στη διαδικασία ρύθμισης ή δεν καταθέτει αιτιολογημένη πρόταση, θα προβλέπεται να μπορεί να στερείται για ένα έτος του δικαιώματος καταγγελίας της σύμβασης και αναγκαστικής εκτέλεσης.

Όσο βρίσκεται αποδεδειγμένα σε εξέλιξη πραγματική διαπραγμάτευση για τη ρύθμιση μιας οφειλής, δεν μπορεί την ίδια στιγμή να εκδίδεται διαταγή πληρωμής ή να ξεκινά διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης.

Έβδομον. Δίνουμε δίκαιη λύση, πραγματική λύση στα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, ένα πρόβλημα, που κρατά εγκλωβισμένες χιλιάδες οικογένειες εδώ και πολλά χρόνια. Κατανέμουμε με δίκαιο τρόπο το βάρος που προέκυψε από τη μεγάλη μεταβολή της συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά 2/3 στον πιστωτή και κατά 1/3 στον δανειολήπτη. Η ρύθμιση αυτή καλύπτει και όσους έχουν ήδη μετατρέψει το δάνειό τους σε ευρώ με δυσμενείς όρους, ώστε ο δανειολήπτης να μη βρίσκεται σε χειρότερη θέση από εκείνη την οποία θα βρισκόταν αν εξ αρχής είχε λάβει το αντίστοιχο στεγαστικό δάνειο σε ευρώ.

Όγδοον. Επιβραβεύουμε και τη συνέπεια του δανειολήπτη. Εάν ένας οφειλέτης έχει τηρήσει τη ρύθμισή του για τουλάχιστον τρία χρόνια και στη συνέχεια την απωλέσει λόγω μιας νέας οικονομικής αδυναμίας ή περιπέτειας, το μη ρυθμισμένο μέρος της αρχικής απαίτησης δεν θα αναβιώνει ολόκληρο. Μειώνεται αναλογικά, με βάση όσα έχουν ήδη αποπληρωθεί και δεν επιβαρύνεται με τόκους υπερημερίας.

Ένατον. Με το βλέμμα στους πραγματικούς παραγωγούς, στις ανάγκες της υπαίθρου, στην απαξίωση του αγρότη, προστατεύουμε την αγροτική γη, αναγκαίο μέτρο. Για ένα αγρότη, για έναν άνθρωπο της Περιφέρειας η γη του είναι το βασικό εργαλείο της δουλειάς του, της παραγωγής του, δεν είναι ένα απλό περιουσιακό στοιχείο.

Δέκατον. Θεσπίζουμε δικαιότερους κανόνες για τους εγγυητές. Χιλιάδες εγγυητές είναι και αυτοί σε καθεστώς ομηρίας. Η ευθύνη του εγγυητή συνδέεται και με το τίμημα στο οποίο μεταβιβάστηκε η απαίτηση, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική οικονομική αξία του δανείου μετά τη μεταβίβασή του κι όχι όπως γίνεται σήμερα. Να τελειώσουμε και με αυτό τον εκβιασμό και με αυτή την αδικία εις βάρος των εγγυητών.

Eνδέκατον: Θεσπίζουμε ακατάσχετο επαγγελματικό λογαριασμό που αφορά επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, ομάδες παραγωγών και Συνεταιρισμούς. Αυτός ο  λογαριασμός προστατεύεται, μέχρι ένα συγκεκριμένο όριο, από κατάσχεση, δέσμευση ή συμψηφισμό και χρησιμοποιείται αποκλειστικά για επαγγελματικές συναλλαγές: Εισπράξεις POS και ηλεκτρονικών συναλλαγών, μισθούς, εισφορές, φόρους, δόσεις ρυθμίσεων, προμηθευτές και λειτουργικές δαπάνες.

Το ύψος της προστασίας καθορίζεται με αντικειμενικά κριτήρια, κριτήρια όπως είναι ο κύκλος εργασιών, ο αριθμός των εργαζομένων, το μισθολογικό κόστος, οι φορολογικές υποχρεώσεις και οι πραγματικές λειτουργικές δαπάνες.