Αναστοχασμός. Του Θόδωρου Μαργαρίτη
Με τον Αντρέα Παπανδρέου δεν βρέθηκα ποτέ σε κοινό πολιτικό σχήμα. Η ένταξη μου στο ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ, με τον ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟ και τον ΣΥΡΙΖΑ έκρυβε κατά βάση μεγάλες επιφυλάξεις και έντονες αντιπαλότητες προς το πρόσωπο του. Σήμερα σε μια εποχή που το «τέλος της μεταπολίτευσης» συνιστά πραγματική εξέλιξη η γνώμη μου για τον Παπανδρέου έχει αξία. Γιατί δεν προέρχεται από ένα στέλεχος που ήταν πάντα στο ΠΑΣΟΚ και αξιοποίησε τις θέσεις εξουσίας που έφεραν οι νίκες του Αντρέα. Επομένως –θέλω να πω- δεν είχα κάποιο όφελος ή συναισθηματικές δεσμεύσεις για να αξιολογήσω έναν πολιτικό που σφράγισε την πορεία της Ελληνικής Δημοκρατίας. Προσωπικά πιστεύω ότι η χώρα είχε την τύχη να έχει τέσσερεις πολιτικούς που σημάδεψαν τις θετικές πλευρές της ιστορικής μας διαδρομής. Τον Αντρέα Παπανδρέου, τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον Χαρίλαο Φλωράκη και τον Λεωνίδα Κύρκο.
Η πολιτική μου σχέση με το ΠΑΣΟΚ σήμερα και η ιδεολογική μου μετεξέλιξη προς την Σοσιαλδημοκρατία με έφεραν κοντά στο κομματικό πεδίο του ΠΑΣΟΚ. Έχω λοιπόν πειστεί ότι αν το ΠΑΣΟΚ θέλει να ξαναγίνει πλειοψηφικό ρεύμα πρέπει να αναζητήσει απαντήσεις στην πολιτική κατεύθυνση του Αντρέα Παπανδρέου. Γιατί η δική μου συσσωρευμένη εμπειρία με πείθει να δώ με αναστοχασμό την μεγάλη σημασία της προσωπικότητας αυτής για την πορεία της ελληνικής Κεντροαριστεράς. Εξηγούμαι. Ο Παπανδρέου ήταν ένας άνθρωπος που είχε καταλάβει την αξία του πολιτικού ριζοσπαστισμού. Προερχόμενος ο ίδιος από την Αμερικανική Νέα Αριστερά, με πιο προωθημένες απόψεις από τον παραδοσιακό Κομμουνισμό, έκανε τεράστιες τομές. Δεν συνέχισε την πορεία της Ένωσης Κέντρου από το πατέρα του. Κατανόησε στην εποχή του 1974 την ανάγκη αμφισβήτησης των παραδοσιακών πολιτικών κομμάτων. Ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ ως κοινωνικό κίνημα με ριζοσπαστικές απόψεις και σαφές αντιδεξιό στίγμα. Ακόμα και η μετατροπή του σε πιο κλασσικό Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα είχε σημαντικές διάφορες από αλλά Ευρωπαϊκά Κόμματα. Το ΠΑΣΟΚ του Αντρέα δεν υπήρξε ποτέ αντικομουνιστικός χώρος όπως συμβαίνει με το λεγόμενο Κέντρο στην χώρα μας. Προώθησε πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική με πρωτοβουλίες έξω από τις Νατοϊκές δεσμεύσεις. Είχε στο επίκεντρο το κοινωνικό κράτος, τα λαϊκά στρώματα, την διεύρυνση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και την ευαισθησία για τα κοινωνικά κινήματα. Η διαδρομή του ΠΑΣΟΚ μπορεί να συνδέθηκε με λαϊκιστικές υποσχέσεις της πρώτης περιόδου και με πελατειακά συστήματα αλλά η «μεγάλη εικόνα» ήταν η πραγματική αλλαγή του τόπου.
Για αυτό και σήμερα οι κύκλοι της Δεξιάς, οι ακροκεντρώοι-νεοδεξιοί, οι δήθεν φιλελεύθεροι σοσιαλδημοκράτες συμπράττουν -άλλοι λιγότερο, άλλοι περισσότερο- για να αναθεωρήσουν το αποτύπωμα του Α.Παπανδρέου. Επιχειρούν έναν ιστορικό αναθεωρητισμό για να εγγράψουν τον Παπανδρέου στα προβλήματα της Ελληνικής κακοδαιμονίας. Να μεγεθύνουν τις όποιες αρνητικές πλευρές της εξουσίας στην δεκαετία του 1980 και να υποτιμήσουν τις θετικές. Όλοι αυτοί επιχειρούν να δικαιώσουν την γραμμή συναίνεσης προς το κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο δόγμα. Στον χώρο της Δεξιάς μάλιστα η αναθεωρητική αυτή αντίληψη συμπεριλαμβάνει ακόμα και την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Όπως στην Γαλλία πού οι ακραίοι συντηρητικοί προσπαθούν να φορτώσουν όλα τα δεινά της Γαλλικής Δημοκρατίας στον Μάη του ΄68. Κατά βάση φοβούνται τις ριζοσπαστικές απαντήσεις. Φοβούνται την αμφισβήτηση της ισχύουσας τάξης πραγμάτων. Για αυτό, όσο οι «ακροκεντρώοι» θα ξεχνούν τον Αντρέα, εμείς -οι άλλοι- οι αριστεροί θα ανακαλύπτουμε τα πλεονεκτήματα του. Όσοι δηλαδή θέλουμε η Κεντροαριστερά να γίνει ξανά η μεγάλη λαϊκή πλειοψηφία στην χώρα.
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ σε αφιέρωμα στον Ανδρέα Παπανδρέου
