Διαδρομές και προϋποθέσεις για την ανασυγκρότηση. Tου Θεόδωρου Τσέκου

Η δημοκρατική, πληθυντική, ρεαλιστική και κυβερνώσα Αριστερά παραμένει ιστορικά αναγκαία διότι, παρά τις διαρκείς αναπροσαρμογές των παραγωγικών δυνάμεων και των παραγωγικών σχέσεων, τις τεχνολογικές μεταβολές και επαναστάσεις, η βασική διαφοροποίηση σε ευνοημένους και μη ευνοημένους, σε νικητές και ηττημένους από το εκάστοτε πρότυπο παραγωγής και διανομής πλούτου, αναπαράγεται στη μακρά διάρκεια.

Η ιστορική προοδευτική παράταξη μπορεί, λοιπόν, να είναι χρήσιμη στις κοινωνίες μας και στην εποχή μας επειδή –και όταν– εκφράζει τις ανάγκες και τα συμφέροντα των οικονομικά και κοινωνικά αδύναμων στρωμάτων. Βασική προτεραιότητα πρέπει, συνεπώς, να αποτελέσει η ιδεολογική και εκλογική ανακατάκτηση των στρωμάτων που δεν ευνοούνται από τις πολιτικές που χαράσσονται με βάση το κυρίαρχο συντηρητικό αξιακό και ιδεολογικό πλαίσιο, δηλαδή η ανασυγκρότηση μιας ισχυρής Κεντροαριστεράς.

Βασικό εμπόδιο προς την επανασυγκρότηση αποτελεί η πολυδιάσπαση του χώρου. Η ενότητα, λοιπόν, συνιστά προαπαιτούμενο. Σήμερα, καταγράφονται τρεις πιθανές διαδρομές για την επίτευξη της κεντροαριστερής ενότητας:

1. Σύγκλιση των υπαρκτών δυνάμεων στον ευρύτερο χώρο.

2. Υπέρβαση των υπαρχόντων κομμάτων και κινήσεων με δημιουργία ενός νέου σχήματος.

3. Ενότητα δια της διεύρυνσης, δηλαδή ένταξη ή απορρόφηση των μικρότερων σχημάτων στο κατά τεκμήριο ισχυρότερο.

Από τις παραπάνω εναλλακτικές κυριαρχεί σήμερα η διαδρομή της απορρόφησης. Σε όλα τα κόμματα της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς υπάρχουν δυνάμεις, αλλού πλειοψηφικές αλλού μειοψηφικές, που προτάσσουν ακριβώς αυτό το αφήγημα. Αυτή, όμως, η στρατηγική δεν επιβεβαιώνεται από τα εκλογικά και δημοσκοπικά ποσοστά. Το ισχυρό κόμμα-πόλος που θα ανασυγκροτήσει τον χώρο δεν φαίνεται να υπάρχει. Το παράδειγμα του Δήμου της Αθήνας δείχνει, αντιθέτως, ότι η σύγκλιση στην προοπτική της ενότητας παράγει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Αντίστοιχα αποτελέσματα παρήγαγε στη Γαλλία η ενότητα της κατακερματισμένης Κεντροαριστεράς, τόσο με τη μορφή του Νέου Λαϊκού Μετώπου (NFP) στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, όσο και με τη μορφή της Νέας Λαϊκής Οικολογικής και Κοινωνικής Ενότητας (NUPES) στις βουλευτικές εκλογές του 2022.

Κατά συνέπεια, δεδομένων των συνθηκών, οι διαδρομές των συγκλίσεων και της υπέρβασης εμφανίζονται ως αποτελεσματικότερες λύσεις, πιθανότατα σαν μια διαδοχή διαδρομών όπου η πρώτη θα αποτελέσει προοίμιο της δεύτερης. Με βάση το παραπάνω σκεπτικό, η Κεντροαριστερά θα μπορούσε να ανασυγκροτηθεί καταρχάς μέσω συγκλίσεων μεταξύ της αριστερής πτέρυγας της Σοσιαλδημοκρατίας, της ρεαλιστικής πτέρυγας της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της αριστερής Οικολογίας.

Η ενότητα και οι συγκλίσεις, αυτές καθαυτές, δημιουργούν μια δυναμική απαραίτητη για την εκλογική επιτυχία. Ωστόσο, η εκλογική επιτυχία δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, αν δεν ακολουθείται από μια περίοδο αποτελεσματικής διακυβέρνησης. Για δε την επιτυχημένη διακυβέρνηση δεν αρκεί η ενότητα σε επίπεδο οργάνωσης και κινητοποίησης: απαιτείται η προγραμματική συμφωνία. Το ίδιο ισχύει ακόμη και για την επιτυχημένη αντιπολίτευση. Τόσο το NUPES όσο και, από ό,τι φαίνεται, το NFP, δεν μακροημέρευσαν ως ενιαία αντιπολίτευση, επειδή ακριβώς υπήρχαν σημαντικές ιδεολογικές και προγραμματικές αποκλίσεις μεταξύ των συνιστωσών που αρχικά κρύφτηκαν κάτω από το (προεκλογικό) χαλί αλλά, αναπόφευκτα, επανεμφανίστηκαν στην πορεία.

Τίθενται, λοιπόν, προϋποθέσεις για μια ουσιαστική εκλογική ενότητα που θα μετατραπεί στη συνέχεια σε αποτελεσματική διακυβέρνηση. Πρωτίστως, απαιτείται σύγκλιση με όμορες πολιτικές δυνάμεις. Στο ένα άκρο, η άποψη «συνομιλώ μόνο με όσους ταυτίζονται πλήρως με τις απόψεις μου» αποτελεί συνταγή απομόνωσης και πολυδιάσπασης. Στο άλλο άκρο, η τακτική του «όλοι ενωμένοι», ανεξαρτήτως αλληλο-αποκλειόμενων βασικών ιδεολογικών παραδοχών και αλληλο-αναιρούμενων προγραμματικών θέσεων, οδηγεί συνήθως σε πλασματική ενότητα και σε διάσπαση μόλις εμφανιστούν τα πρώτα ουσιαστικά διλήμματα πολιτικής.

Απαιτείται, λοιπόν, ενότητα, αλλά εντός των ορίων που μπορούν να διασφαλίσουν μια ελάχιστη ιδεολογική και προγραμματική συνοχή. Άλλωστε, προγραμματική ενότητα μπορεί να υπάρξει και μεταξύ πολιτικών δυνάμεων που βλέπουν με διαφορετικό τρόπο το τέλος της διαδρομής. Αρκεί οι πιο ριζοσπαστικοί στρατηγικά εταίροι να διαθέτουν το βασικό στοιχείο του τακτικού ρεαλισμού και να αποδέχονται τη θεωρία των σταδίων προς τον τελικό σκοπό.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα “Η Εποχή” στο πλαίσιο διαλόγου με θέμα: Πώς σκεφτόμαστε τις συνεργασίες στο αριστερό ημισφαίριο;